Visuele informatie in video ook in woorden uitleggen

Ondertitels lossen één deel van het probleem op. Wat er alleen in beeld staat, zit er niet in: een cursor die naar een instelling beweegt terwijl de spreker zegt "klik hier", een lijngrafiek waarvan de conclusie niet wordt uitgesproken, een naamplaatje met functie of een e-mailadres op een slide. De W3C-uitleg over toegankelijke audio en video rekent precies dit tot de beschrijving van visuele informatie: grafieken, diagrammen en tekst zoals namen, titels en e-mailadressen, voor mensen die het beeld niet voldoende zien.

Een eenvoudige diagnose: luister één keer naar de video zonder te kijken. Noteer elk moment waarop je denkt: "wat bedoelt hij nu?" Elk van die momenten is een hiaat. Dit is een eigen werkmethode en geen norm uit de bron. Ze bewijst dus niet dat een video toegankelijk is, maar ze laat snel zien waar het verhaal van het beeld afhangt.

Loop de hiaten uit de luistertest na en geef elk een keuze. Gebruik deze tabel als vaste bijlage bij je videobriefing.

Beslisregel: kan iemand zonder beeld een volgende stap niet uitvoeren of mist die persoon een conclusie, dan hoort die informatie in woorden.

Schrijf in de volgorde doel, handeling, resultaat. Dus niet "klik hier en dan daar", maar met deze fictieve voorbeeldzin, aan te passen aan jouw echte scherm: "Om het rapport te bewaren, open je het exportmenu en kies je het bestandstype." Zo klinkt de zin ook voor kijkers die wel zien natuurlijk.

Bij een grafiek noem je vier dingen: het type grafiek, wat op de assen staat, de richting of het opvallende punt en de conclusie voor de kijker. Gebruik de echte waarden uit je eigen data en vul niets aan. Schrap formuleringen die beeld veronderstellen, zoals "zoals je hier ziet", "dit getal" of "in dat vakje". Houd handelingen kort en één per zin, zodat ze ook als ondertitel leesbaar blijven.

Je hebt drie plekken en je kiest per video, niet per principe.

• In het script en de voice-over. De W3C-bron stelt dat geïntegreerde beschrijving eenvoudiger en beter is en vooraf in het script moet staan. Kun je nog opnemen, kies dan dit.
• In ondertitels. Volgens de YouTube-hulp over ondertiteling bevat een ondertitelbestand gesproken tekst met tijdstempels en kun je bij handmatig typen ook geluiden als [applaus] toevoegen. Automatische ondertiteling is spraakherkenning in de standaardtaal van de video en bevat dus geen beeldbeschrijving. Aanvullende tekst in ondertitels vervangt voor iemand die niet ziet geen hoorbare beschrijving. Zorg dat essentiële beeldinformatie ook in de gesproken uitleg of een toegankelijk beschrijvend transcript beschikbaar is.
• In een beschrijvend transcript. De W3C-bron noemt dit de ideale tekstversie, met gesproken tekst, geluiden en visuele informatie. Voor mensen die doof en blind zijn is het nodig.

Bestaande video die je niet opnieuw opneemt: begin met het transcript en pas bij een volgende versie het script aan. Controleer ook of je mediaspeler transcripten of beschrijvingen ondersteunt, want de bronnen beloven niets over jouw platform.

1. Herhaal de luistertest op de nieuwe versie. Is elk eerder genoteerd hiaat gedicht?
2. Lees het transcript zonder de video. Kun je elke stap uitvoeren en elke conclusie volgen?
3. Controleer de ondertitels: taal gelijk aan de gesproken taal, timing klopt en niet-spraakgeluiden die ertoe doen staan erin. De YouTube-bron meldt dat automatisch synchroniseren van een transcript alleen werkt in een ondersteunde taal die overeenkomt met de gesproken taal en minder geschikt is voor video's langer dan een uur of met slecht geluid.
4. Open de publieke pagina in een gewone browser: staat het transcript zichtbaar bij de video en is het via toetsenbord en koppelingen bereikbaar?
5. Noteer datum, versie en wie gecontroleerd heeft.

Grens: dit zijn controles op zichtbare resultaten. Ze bewijzen geen volledige toegankelijkheid en vervangen geen toetsing door gebruikers.

Stel dat je een productdemo van vier minuten overdraagt aan een editor. Invoer in de briefing:

• Moment 1: de gebruiker opent het rapportscherm en kiest een periode. Vereist: voice-over noemt scherm en keuze.
• Moment 2: een lijngrafiek per maand. Vereist: type, assen, opvallend punt en conclusie worden uitgesproken met de echte waarden van jouw data.
• Moment 3: de eindslide toont een e-mailadres. Vereist: adres wordt uitgesproken en staat in het transcript.

Verwachte technische controles bij oplevering: het transcript bevat alle drie de momenten, de ondertitels staan in de gesproken taal, de speler of de pagina toont het transcript en de luistertest levert geen open hiaten op. Wat dit oplevert voor bereik of resultaat, valt niet vooraf te zeggen.

Wil je weten welke publieke signalen je website rond video en tekstalternatieven toont? Bekijk ze via Marketing Scan. Dat is een blik op zichtbare signalen en dekt de handmatige controles hierboven niet volledig af.