Een fotoreeks toegankelijk beschrijven

Beschrijf nooit een foto zonder eerst te vragen wat ze doet. Een foto kan informatie dragen, een sfeer geven, een link zijn of louter decoratief zijn. De W3C-tutorials over toegankelijkheid behandelen onder meer toegankelijke afbeeldingen (W3C WAI-tutorials). Raadpleeg daar de pagina over afbeeldingen als referentie. De tabel verderop in deze gids is een praktische werkwijze van de redactie en geen letterlijke weergave van de bron.

Stel per foto één vraag: welke informatie mist de lezer als het beeld wegvalt? Dat antwoord is de basis van je beschrijving, niet een lijst van woorden waarop je gevonden wil worden.

Werk een reeks in vaste volgorde af.

1. Bepaal wat de reeks als geheel vertelt, bijvoorbeeld 'een keuken van oud naar nieuw in vier stappen'.
2. Nummer de foto's in de volgorde waarin ze bedoeld zijn.
3. Noteer per foto in één zin wat er te zien is en wat dat in de reeks betekent.
4. Schrap wat de lezer al uit de omringende tekst weet, zodat je niet twee keer hetzelfde zegt.
5. Lees alle beschrijvingen achter elkaar, zonder de beelden. Volg je het verhaal nog?

Houd de beschrijving per foto kort en feitelijk. Als een foto veel informatie draagt, zoals een schema of een tekst op een bord, geef die informatie dan ook als gewone tekst op de pagina in plaats van alles in een korte beschrijving te proppen.

Niet elke foto heeft dezelfde aanpak nodig. Gebruik deze tabel.

Twijfel je tussen informatief en decoratief, kies dan de strengste vraag: zou je als lezer iets missen? Zo ja, beschrijf.

Een beschrijving die uit aaneengeschakelde zoekwoorden bestaat, helpt niemand die het beeld niet ziet en leest bovendien onnatuurlijk voor met een schermlezer. Schrijf zoals je het aan iemand zou vertellen die naast je zit.

Vergelijk: een lijstje van termen als 'keuken renovatie badkamer prijs' zegt niets over wat er te zien is. Een zin als 'de keuken na de verbouwing, met een eiland in het midden en open rekken aan de muur' geeft wel informatie. Of dat ook in zoekmachines iets oplevert, beloof ik niet; het doel is begrijpelijkheid. Hoe jouw systeem of kanaal beschrijvingen opslaat, controleer je in je eigen beheeromgeving, want dat verschilt per platform.

Op sociale kanalen kan de plaats voor een beschrijving anders zijn dan op je website. Zoek zelf op waar je platform die invoer toestaat, in plaats van aan te nemen dat het overal kan.

Een volledig verzonnen voorbeeld om de werkwijze te tonen. Stel dat een denkbeeldige bakker drie foto's plaatst bij een brooduitleg.

1. Foto 1: deeg dat in een kom rijst. Beschrijving: 'deeg in een glazen kom, zichtbaar opgerezen tot de rand'.
2. Foto 2: handen die het deeg vormen. Beschrijving: 'handen die het deeg tot een langwerpig brood vouwen op een werkblad dat met bloem is bestrooid'.
3. Foto 3: het afgewerkte brood. Beschrijving: 'het afgebakken brood met een ingesneden bovenkant op een rooster'.

De verwachte controle: lees de drie zinnen achter elkaar en kijk of het verhaal klopt zonder de beelden. Er zijn hier geen getallen of resultaten; het gaat om de invoer en de controle. Heb je ook video of audio in je reeks, dan gelden aanvullende zaken zoals ondertitels en transcripties; de W3C-gids over audio en video legt uit welke onderdelen je dan bekijkt.

Controleer na het publiceren op een echte pagina. Gebruik een schermlezer die beschikbaar is op je toestel, of vraag iemand die er ervaring mee heeft, en luister of de reeks een logisch verhaal vormt. Merk je dat dezelfde zin bij elke foto terugkomt, schrijf dan opnieuw.

Leg vast welke foto's beschreven zijn, wie dat deed en waar de beschrijving staat. Dat is nuttig als een collega later foto's toevoegt of verwisselt.

Let op de grenzen: dit is een praktische werkwijze en geen certificering of juridisch advies. Wil je zien welke publieke signalen je website toont, bekijk die dan via Marketing Scan. Een publieke scan meet zichtbare signalen en bewijst niet dat elke beschrijving goed is.