Winactie op social media: de regels in België

Het Belgische recht maakt een scherp onderscheid dat elke winactie bepaalt. Een loterij, waarbij het lot alleen beslist wie wint, is voorbehouden aan vergunde organisaties zoals de Nationale Loterij. Een gewone kmo mag dus in principe geen actie organiseren waarbij puur toeval de winnaar aanduidt onder deelnemers die iets moesten doen om mee te doen. Juristen wijzen erop dat zo'n actie als verboden loterij kan kwalificeren.

Een wedstrijd mag wel: daar beslist niet het toeval maar een prestatie of kennis. De klassieke oplossing is een kennisvraag plus een schiftingsvraag, bijvoorbeeld: in welk jaar werd onze zaak opgericht, en hoeveel mensen doen mee aan deze wedstrijd? Wie het dichtst zit, wint. Zo bepaalt bekwaamheid de uitslag en zit je aan de veilige kant. Puur "like en wij loten een winnaar" zit in de grijze tot verboden zone, ook al zie je het dagelijks passeren. Dat anderen de regels negeren, is geen verdediging als er ooit een klacht komt.

Naast de wet zijn er de platformvoorwaarden. Overtreed je die, dan riskeer je dat je actie verwijderd wordt of je pagina beperkt. De belangrijkste regels, zoals ook Conversal ze samenvat voor Facebook:

• Je mag niet vragen om te delen op een persoonlijke tijdlijn als deelnamevoorwaarde ("deel dit bericht en win" mag dus niet).
• Je mag niet vragen om vrienden te taggen in foto's waar ze niet op staan.
• Je moet vermelden dat de actie niet gesponsord, onderschreven of georganiseerd wordt door Facebook of Instagram.
• Reageren op een post, een vraag beantwoorden of een foto insturen mag wel als deelnamevorm.

Praktisch betekent dat: bouw je actie rond een reactie of inzending onder je eigen post, niet rond delen en taggen. Dat is bovendien beter voor de kwaliteit van je deelnemers: wie een vraag beantwoordt, is meer betrokken dan wie blind doorklikt.

De consumentenwetgeving eist eerlijke en transparante handelspraktijken. Concreet: stel een kort wedstrijdreglement op en link ernaar in je post, bijvoorbeeld op een pagina van je website. Sites als Dit is WAT bieden voorbeeldreglementen aan. Wat erin hoort:

Het opstellen kost je één keer een uur, daarna hergebruik je het sjabloon voor elke actie.

Elke winactie verwerkt persoonsgegevens: namen, profielinformatie, soms e-mailadressen. Drie afspraken houden je GDPR-proof. Ten eerste: verzamel alleen wat nodig is om de winnaar te contacteren. Ten tweede: wil je de deelnemers nadien mailen met aanbiedingen, dan heb je daarvoor aparte, expliciete toestemming nodig, bijvoorbeeld met een vinkje dat niet vooraf aangevinkt staat. Deelname aan de wedstrijd mag geen verplicht abonnement op je nieuwsbrief zijn. Ten derde: wil je de foto of naam van de winnaar publiceren, vraag dat dan expliciet, en zet het ook in je reglement.

Klinkt formeel, maar bedenk dat een winactie net vertrouwen moet opbouwen. Een deelnemer die zich achteraf gespamd voelt, is een klant die je kwijt bent.

Correct opgezet kan een wedstrijd zeker iets opleveren, maar wees eerlijk over wat. Je bereikt vooral mensen die iets gratis willen, en volgers die alleen voor de prijs kwamen, vertrekken even snel. De schaal om uit te putten is er wel: ongeveer 68% van de Belgische kmo's gebruikt sociale media, dus ook je concurrenten vissen in dezelfde vijver, en sociale media zijn voor 62% van de Belgische internetgebruikers een dagelijkse gewoonte.

De beste winacties versterken daarom je kernaanbod: laat mensen je product winnen (geen iPad), stel een vraag die met je vak te maken heeft en kies een prijs die vooral je ideale klant aanspreekt. Eén doordachte wedstrijd per kwartaal verslaat een maandelijkse like-en-win die je merk goedkoop maakt.

Een winactie brengt een golf bezoekers naar je profiel en je website. Zonde als die daar op een trage of onduidelijke site botsen. Check daarom vooraf even je fundament met de gratis marketing scan van Marketing Scan: zo weet je zeker dat je nieuwe bezoekers ook ergens kunnen landen.