Gehackt? Het stappenplan voor de eerste 48 uur

Niemand plant graag voor rampen, dus de meeste kmo's hebben geen plan. Nochtans zijn de cijfers niet mals: 45,8% van de Vlaamse ondernemingen werd in 2024 slachtoffer van een cyberaanval. Verzekeraar Vanbreda registreerde bij Belgische bedrijven gemiddeld één nieuw cyberincident per week, 64% meer dan het jaar voordien, met in 9 op de 10 gevallen een menselijke fout als vertrekpunt.

De druk blijft bovendien stijgen: begin 2026 registreerde Safeonweb ruim 40.000 phishingmeldingen per dag, meer dan de helft boven het daggemiddelde van 2025. De vraag is dus niet of je ooit met een incident te maken krijgt, maar of je er klaar voor bent als het gebeurt.

De eerste reflex is de belangrijkste: maak het probleem niet groter.

• Koppel besmette toestellen los van het netwerk. Trek de netwerkkabel uit of schakel de wifi op het toestel uit. Zet de computer niet uit: op een draaiend systeem kan een specialist later sporen terugvinden.
• Verander meteen de belangrijkste wachtwoorden vanaf een toestel waarvan je zeker bent dat het veilig is: e-mail eerst, daarna bankieren, boekhouding en je website. Activeer overal tweestapsverificatie als dat nog niet gebeurd was.
• Verwittig je bank als er ook maar enige kans is dat betaalgegevens of facturatie geraakt zijn. Een verdachte overschrijving die snel gemeld wordt, kan soms nog tegengehouden worden.
• Noteer alles wat je ziet en doet, met tijdstip: welke melding, welk toestel, welke actie. Dat logboek is goud waard voor de specialist, de verzekeraar en eventueel de politie.

Wat je niet doet: losgeld betalen, in paniek bestanden wissen of het incident stilhouden voor je eigen team. Iedereen intern moet weten dat er iets loopt, anders klikt collega twee op dezelfde link.

Nu haal je er de juiste mensen bij. Bel je IT-partner of hoster en vraag expliciet naar drie dingen: hoe kwamen ze binnen, is de toegang nu dicht, en welke gegevens zijn mogelijk gelekt. Heb je een cyberverzekering, bel dan ook meteen de bijstandslijn van de verzekeraar: die stellen vaak zelf een incidentteam ter beschikking en dat is precies waarvoor je betaalt.

Daarnaast zijn er de officiële kanalen:

• Politie: doe aangifte bij de lokale politie. Voor verzekering en eventuele aansprakelijkheid heb je een proces-verbaal nodig.
• CCB/Safeonweb: meld het incident, en stuur phishingberichten die ermee te maken hebben door naar verdacht@safeonweb.be.
• Gegevensbeschermingsautoriteit: zijn er persoonsgegevens gelekt, van klanten, personeel of leveranciers, dan moet je dat binnen 72 uur na ontdekking melden bij de GBA. Die klok tikt vanaf het moment dat je het lek vaststelt, dus wacht niet tot alles opgehelderd is: een eerste melding mag je later aanvullen.

De moeilijkste stap voor veel zaakvoerders: naar buiten komen. Toch is snel en eerlijk communiceren bijna altijd de juiste keuze. Als er valse mails uit jouw naam vertrekken of klantgegevens gelekt zijn, komen je klanten er hoe dan ook achter. Dan hoor je het nieuws liever van jou dan van een oplichter.

Hou de boodschap simpel: wat er gebeurd is, wat je gedaan hebt, wat de klant zelf moet doen (bijvoorbeeld: klik niet op mails van ons met betaalverzoeken, wij wijzigen nooit telefonisch een rekeningnummer) en waar men terechtkan met vragen. Geen technisch jargon, geen verontschuldigingsroman.

Parallel start het herstel: systemen proper terugzetten vanaf back-ups, alle toegangen herbekijken en de gaten dichten waarlangs men binnenkwam. Vraag je IT-partner om een kort verslag met de oorzaak en de genomen maatregelen. Dat document heb je nodig voor de verzekeraar, en het is meteen je actielijst om herhaling te vermijden.

Na de storm komt de belangrijkste stap: het incident omzetten in structuur. Bedrijven die een tweede keer getroffen worden, zijn vaak bedrijven die na de eerste keer alleen de brand geblust hebben en niets veranderd hebben.

Maak binnen de maand na het incident deze vier zaken in orde:

1. Een incidentkaart van één pagina: wie bel je, in welke volgorde, met telefoonnummers. Hang ze op waar iedereen ze vindt.
2. Back-ups die echt werken: minstens één kopie los van je netwerk, en test één keer per kwartaal of je ze effectief kunt terugzetten.
3. Tweestapsverificatie overal waar het kan, te beginnen bij e-mail, bankieren en je website.
4. Een teamafspraak over geld en gegevens: betaalverzoeken en gewijzigde rekeningnummers worden altijd via een tweede kanaal bevestigd.

Zo wordt de slechtste week van je zaak alsnog het begin van een veiliger bedrijf.

De beste 48 uur zijn de uren die je nooit nodig hebt. Veel incidenten beginnen bij zwakke plekken die van buitenaf zichtbaar zijn: verouderde software op je site, slordige e-mailinstellingen, een domein dat niet beschermd is. Benieuwd hoe jouw zaak er online voorstaat? Vraag de gratis marketing scan aan en krijg binnen enkele minuten een helder rapport in mensentaal.